آبان ۱۳۹۲

عربستان: آزادی برای حرکت، حرکت برای آزادی

جی. ای. ان. دی

عکس از Corbis Image

ترجمه: مانا زرگر

عربستان سعودی توسط یک حکومت پادشاهی اداره می‏‌شود؛ قرآن در راس قوانین کشور است و احکام اسلامی به‌عنوان روش اصلی حکومت در نظر گرفته می‌شود. احکام اسلامی ممنوعیت‌‏های زیادی برای زنان و حقوق زنان قائل است؛ زنان باید یک کفیل مرد مثل برادر، پدر یا همسر داشته باشند که آزادی‏ انتخاب زن را تا حد زیادی کنترل می‌‏کند.

پلیس مذهبی در عربستان سعودی مطوعین نامیده می‌شود که به‌خصوص مسئولیت نظارت و اجرای احکام اسلامی را بر عهده دارد. مطوعین در استخدام کمیته حفظ ارزش‌‏ها و جلوگیری از فساد است که یک اداره دولتی است و حدود ۳۵۰۰ عضو و نیروی داوطلب دارد. ماموریت آنها نگهبانی در خیابا‌ن‌‏ها و نهادهای اجتماعی است و اطمینان از این‌که شهروندان از شریعت پیروی می‏‌کنند. این نیروها به دلیل گزارش‌های فراوانی که درباره اعمال خشونت ‌آنها علیه زنان و دختران در دست است، به‌صورت گسترده در داخل و خارج مورد انتقاد قرار گرفته‌‏‌اند.

آزادی حرکت زنان درعربستان بسیار محدود است. باوجود این که هیچ قانون رسمی وجود ندارد که رانندگی زنان را ممنوع اعلام کند، این کار از نظر اجتماعی و در عرصه عمومی یک تابو محسوب می‌‏شود. زنان به ندرت از وسایل حمل و نقل عمومی استفاده می‏‌کنند و عموما از رانندگی منع شده‌‏اند؛ مگر در موارد استثنائی در مناطق روستایی، در املاک شخصی و مجموعه‏‌های مسکونی. جامعه‌ عربستان‏ به‌شدت دچار تفکیک جنسیتی است و بسیاری از رهبران مذهبی از این ممنوعیت با این استدلال حمایت می‏‌کنند که رانندگی زنان طبق احکام اسلامی غیراخلاقی است. برای مثال، آنها می‌‏گویند زنان باید پوشش صورت خود را برای رانندگی بردارند، در حالی‌که پوشیده ماندن زنان در محیط عمومی اجباری است. آنان همچنین ترک کردن زود به زود خانه توسط زنان را خطرناک می‏‌دانند و استدلال می‌‏کنند که رانندگی، زنان را در معرض ارتباط با مردانی قرار می‌‏دهد که عضوی از خانواده‏‌شان نیستند. دیگران نگران از بین رفتن تدریجی ارزش‌‏های سنتی اسلام در نتیجه رانندگی زنان هستند.

با این حال در سال‌‏های اخیر پژوهشگران بیشتری ـ مذهبی و غیره ـ با این استدلال معکوس که این ممنوعیت اساس بسیار کمی در احکام اسلامی دارد، آن را زیر سوال برده‌‏اند. کسانی که قانون رانندگی را زیر سوال می‏‌برند هم شامل زنان می‏‌شود و هم مردان. زنان از سنین مختلف و جایگا‌ه‌‏های اجتماعی متفاوت از این ممنوعیت و از آن کلی‏‌تر، از کمبود آزادی ابراز نارضایتی و ناامیدی کرده‌‏اند.

در سال ۱۹۹۰ گروهی متشکل از ۴۷ زن برجسته، اغلب از طبقه بالا و تحصیل‏‌کرده جامعه سعودی، اعتراضی را به ممنوعیت رانندگی شروع کردند. آنها در شکل یک کاروان در خیابان اصلی ریاض، پایتخت رانندگی کردند. بعد از حدود نیم ساعت رانندگی، توسط مطوعین توقیف و دستگیر و توسط دولت محکوم شدند. دولت آنها را از داشتن شغل به مدت دو سال بعد از این واقعه محروم کرد. با این حال، کاری که آنها کردند بحث و جدال زیادی در جامعه سعودی بر سر قانونی بودن ممنوعیت رانندگی به راه انداخت. این کار منبع الهامی بود برای زنانی که بعدا کمپین سال ۲۰۰۷ را راه انداختند.

در سال ۲۰۰۷ وجیهه الحویدر و فوزیه العیونی سازمانی به نام انجمن حفاظت و دفاع از حقوق زنان در عربستان سعودی تاسیس کردند. این انجمن با این حال توسط دولت به‌طور رسمی به عنوان یک نهاد غیردولتی شناخته نمی‌‏شود و از حق راهپیمایی محروم است. اهداف کلی این سازمان این است که به امید پیشبرد حقوق زنان، در جامعه سعودی صدایی به آنها داده شود. موسسان تصمیم گرفتند که سازمان، اتحادیه‌‏های مختلفی برای مبارزه با هر مساله به خصوص راه بیاندازد؛ مثلا سلامت زنان، آموزش، قوانین ازدواج و حمل و نقل و حق رانندگی. آنها در چارچوب این سازمان، اتحادیه متقاضیان حق رانندگی زنان را به وجود آوردند. این اتحادیه تبدیل به نیروی پشتیبان کمپین زنان سعودی برای از میان برداشتن ممنوعیت رانندگی شد.

در سپتامبر ۲۰۰۷ این اتحادیه شروع به پخش طوماری خطاب به دولت سعودی تحت حکومت عبدالله بن‌عبدالعزیز آل‌سعود کرد. این طومار از این‌که باید در جهت منافع یک جامعه در حال توسعه فراگیر، به زنان حق آزادی برای حرکت داده شود، حمایت می‌‏کرد. اتحادیه ادعا می‏‌کرد که طومار بعد از دست به دست شدن در روز عید ماه رمضان، به ملک عبدالله داده خواهد شد.

در ابتدا، برای این طومار (که از حدود چهارم سپتامبر دست به دست شد)، امضاهای زیادی جمع نشد. ولی در روز ۲۰ سپتامبر، خبر آن در سایت آفاق که یک وب‌سایت خبری لیبرال به زبان عربی است منتشر شد. بلافاصله کمپین مورد توجه رسانه‌های خبری بین‌المللی مثل آسوشیتدپرس، واشنگتن‌پست و بی‌‏بی‌‏سی قرار گرفت. وقتی تبلیغات گسترده‌‏تر شد افراد بیشتری امضا کردند، تا این‌که تعداد امضاها به ۱۱۰۰ رسید و همان‌طور که وعده داده شده بود طومار به دست ملک عبدالله‌ رسید. با این حال دولت در جهت اصلاح اوضاع در جهت تقاضای زنان یا به رسمیت شناختن این طومار هیچ اقدامی نکرد.

هنگامی‏‌ که به نظر رسید طومار به جایی نخواهد رسید، زنان اتحادیه اعتراض‌های مختلفی به شکل رانندگی آغاز کردند؛ آنها عمدا در خیابا‌ن‌‏ها رانندگی می‌‏کردند و تعدادی هم دستگیر ‏شدند. زنان ویدیوها و نوشته‌‏های وبلاگی خود را برای رساندن پیام کمپین و کسب حمایت بین‌المللی بر روی اینترنت قرار می‌‏دادند. در نهایت با افزایش فشار بیشتر در قالب وبلاگ‌نویس‌ها و از طرف خبرنگاران که باعث انتقاد بین‌المللی شده بود، دولت در ژانویه ۲۰۰۸ اعلام کرد در همان سال برای برداشتن ممنوعیت رانندگی زنان اقدام خواهد کرد. اما هیچ قولی داده نشد و این وعده‌ها هم هرگز عملی نشد.

با این که کمپین اولیه این اتحادیه شکل واقعی به خود نگرفت اما همان کمپین چند ماه بعد با اصرار الحویدر و زنان دیگر بر رانندگی قوت گرفت و ویدیوهایی از آن روی سایت‌‏های مختلف منتشر شد. خبررسانی بین‌المللی درباره این ماجرا کماکان ادامه دارد. حکومت عربستان سعودی با این‌که هنوز ممنوعیت رانندگی زنان را رفع نکرده اما با انتشار بیانیه‌‏هایی احتمال تغییر قوانین در آینده را منتفی ندانسته است.

کمپین سال ۱۹۹۰ زنان برجسته عربستان سعودی با این‌که نهایتا ناموفق بود، الهام‌بخش کمپین‌‏های بعدی شد. انجمن حفاظت و دفاع از حقوق زنان اخیرا کمپین‌‏های دیگری را در مورد حق رانندگی زنان آغاز کرده است.1

منبع: مرکز جهانی داده‌های مبارزات بدون خشونت

“Saudi Arabian Women Campaign for the Right to Drive, 2007-2008.” Global Nonviolent Action Database Permission to republish under the Creative Commons License.

The headliner of this campaign was the Association for the Protection and Defense of Women’s Rights in Saudi Arabia. Their overarching goals included preserving and fighting for the rights of women in their country and giving women an outlet for getting their voices heard. Their goals for the 2007-2008 campaign, as highlighted in this article, were to give women freedom of movement without fear of persecution and to end the ban on women driving on public roads.

نظرات

کپچا
این سوال برای تشخیص این امر است که شما یک شخص بازدیدکننده هستید و از ارسال خودکار ایمیل‌های ناخواسته خودداری شود
Image CAPTCHA
حروفی را که در این تصویر آمده است، وارد کنید

سوژه ها

Coming soon
اردیبهشت ۱۳۹۱
Coming soon
فروردین ۱۳۹۱
Coming soon
اسفند ۱۳۹۰
Coming soon
بهمن ۱۳۹۰