۱۵ اسفند ۱۳۹۰

ائتلاف زنان: چگونه من و تو ما می شویم

یاداشت سردبیر

Ferdinand Kintana/ Isis International, Manila

"همان‌طور که پائولو فریر (Paulo Freire) در کتاب آموزش ستم‌دیدگان (Pedagogy of The Oppressed) نشان داده است، منظور از تغییر انقلابی صرفأ تغییر موقعیت ستم‌دیدگی نیست، یعنی موقعیتی که می‌خواهیم از آن بگریزیم. بلکه تغییر انقلابی، تغییر آن بخش از وجود ستم‌گر است که در اعماق وجود همۀ ما یافت می‌شود، بخشی از وجود که تنها تاکتیک‌های سرکوب‌گرانه و روابط سرکوب‌گرانه را می‌شناسد." آدری لورد، Audre Lorde 1

آیا مقوله‌ای به نام "زن" می تواند نقطه اشتراکی کافی برای راه‌اندازی یک جنبش جهانی باشد؟ آیا "خواهری جهانی" امکان‌پذیر است؟ یا اینکه تفاوت‌های بسیاری مانند طبقه، نژاد، گرایش جنسی و تفاوت‌های دیگر جغرافیایی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و دینی نه تنها ما را از یکدیگر جدا می‌کند، بلکه باعث تکرار رابطۀ نامساوی قدرت بین گروهی سرکوب‌گر و گروهی ستم‌دیده می‌شود؟ در این شمارۀ زن‌نگار هر دو گرایش را در گفتمان فمینیسم بررسی می‌کنیم.

از طرفی در کنفرانس‌ها و گزارش‌های سازمان ملل متحد توجه به مسألۀ "زنان" در چارچوب راه‌کارهای کلی چون آموزش، بهداشت، مشارکت سیاسی و اجتماعی بررسی می‌شود و بسیاری از فعالان حقوق زن چه در جهان شمالی (Global North) و چه در جهان جنوبی (Global South) با شرکت در این کنفرانس‌ها و همکاری با سازمان‌های بین‌المللی برای بهبود وضع زنان هم در سطح جهانی و هم در سطح منطقه‌ای می‌کوشند. در این نوع نگرش به تفاوت‌ها کمتر پرداخته می‌شود و مقولۀ "زن" نقطۀ اشتراکی کافی برای به‌هم پیوستن زنان جهان است. در متن‌هایی چون "کنفرانس جهانی زنان"، "زنان هنوز راهی طولانی در پیش دارند" و "آیا زنان انسانند؟" توجه به این دیدگاه کاملا مشهود است.

از طرف دیگر نگرشی که به تفاوت‌ها توجه بیشتری می‌کند، سرکوب‌گری را نه تنها در شکل "مردانۀ آن" بلکه در اشکال گوناگون نژادی، قومی، طبقه‌ای و جنسی شناسایی می‌کند. در این نگرش گفتمان فمینیسم می‌کوشد هوشیارانه با همۀ نابرابری‌ها مقابله کند و نگذارد فمینیسم تبدیل به گفتمانی تک‌صدایی و سرکوب‌گر شود.

در دو متن "خواهری جهانی" و "تحمیل فمینیسم غربی"، ژانت لی و سوزان شاو بحث تفاوت را به طور اجمالی در گفتمان فمینیسم توضیح می‌دهند و مقدمۀ سودمندی برای دیدگاه تفاوت در سطح جهانی ارائه می‌دهند. همچنین دردو مقالۀ "زیر نظر چشمان غرب" و "فمینیسم و تفاوت"، چاندرا موهانتی و مارینا لازرگ نگاه فمینیسم غربی را به زنانی که در محدوده‌های جغرافیایی چون "خاورمیانه"، "آفریقا" و یا طبقه‌بندی‌های سیاسی اقتصادی نظیر "جهان سوم" گنجانده شده‌اند به چالش می‌کشند. در هر دو مقاله، تفاوت از دیدگاه پسااستعماری بررسی می‌شود.

مقالۀ "مفهوم فمینیسم" نوشتۀ کلر موزز، گزیدۀ سخنرانی است که در آن مورخ و پژوهش‌گر با تجربۀ فمینیست سعی می‌کند با درنظرگرفتن تفاوت‌ها راهی برای پیوستن زنان به یک جنبش جهانی پیدا کند. در واقع هدف موزز به هدف ژانت لی و سوزان شاو و بسیاری از فمینیست‌های معاصر که صحبت از فمینیسم فراملی (‌Transnational Feminism) می ‌کنند بسیار نزدیک است. از نظر همۀ این کنش‌گران و پژوهش‌گران، تفاوت نباید به گسست بیانجامد، بلکه باید به پیوندی محکم‌تر و ائتلافی ماندگارتر منجر شود.

وقتی سخن از ائتلاف به میان می‌آید، نمی توانیم نقش مردان حامی فمینیسم را نادیده بگیریم. گزیده‌ای از مقالۀ مایکل کیمل "مردان واقعی به جنبش می‌پیوندند" به بسیاری از پرسش‌های مردان علاقه‌مند به جنبش زنان پاسخ می‌دهد. این مقاله را به خوانندگان مرد زن‌نگار ارائه می‌دهیم.

در کنار کندوکاو در پیوستگی و تفاوت زنان نشریۀ زن‌نگار به مناسبت ماه مارس و روز بین‌المللی زن، گزارش‌های چندرسانه‌ای ویژه‌ای به خوانندگان خود تقدیم می‌کند. چهار پادکست رادیویی، چهار حرکت کنش‌گری زنان را در کشورهای افغانستان، زیمبابوه، مصر و لیبریا معرفی می‌کند. همچنین دو ویدیوی تصویری، کنش‌گری زنان مصر را در طول تاریخ و در انقلاب معاصر مصر مورد بررسی قرار می‌دهد.

شمارۀ دوم زن‌نگار پیش روی شماست. ضمن تشکر از خوانندگان زن‌نگار که نظرهای خود را در صفحۀ تماس با ما و در فیس‌بوک زن‌نگار در میان گذاشتند و از آنهایی که هنوز موفق به تماس با ما نشدند تقاضا می‌کنیم ما را از دیدگاه‌های خود مطلع سازند. تداوم این نشریه بدون همکاری و استقبال خوانندگان فارسی زبان، به‌ویژه پژوهش‌گران و کنش‌گران مطالعات زنان امکان‌پذیر نیست.

با سپاس
صفورا نوربخش

  • 1. Age, Race, Class and Sex: Women Redefining Difference

Editor's note

سوژه ها

Coming soon
اردیبهشت ۱۳۹۱
Coming soon
فروردین ۱۳۹۱
Coming soon
اسفند ۱۳۹۰
Coming soon
بهمن ۱۳۹۰